Kamulaştırmasız El Atma Nedir? Kamulaştırmasız El Atma Halinde Hangi Davalar Açılabilir?      Kamulaştırmasız El Atma Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Kamulaştırmasız el atma; idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın veya kamulaştırma işlemini tamamlamadan; bedeli ödenmeksizin özel mülkiyete tabi bir taşınmaza fiilen el koyması veya mülkiyet hakkını bertaraf edecek ölçüde bu hakkın sınırlandırılmasıdır.

Bu durum açıkça Anayasamızda ve AİHS ve Uluslararası birçok sözleşmede korunan ‘‘ Mülkiyet Hakkı’’nın ihlali sonucunu doğurmaktadır.  İdare; ancak hukuk kuralları çerçevesinde kişilerin mülkiyet hakkını sınırlandırılabilir. Anayasa’nın 46. Maddesine göre; ‘‘Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.’’ Görüldüğü üzere idare Anayasal olarak da korunduğu üzere; kamu yararının olması ve ilgili kanundaki diğer şartların sağlanması halinde  ‘‘kamulaştırma’’ yaparak kişilerin mülkiyet hakkını sınırlandırabilmektedir.

Kamulaştırmasız el atma halinde kamu kurumu, Kamulaştırma Kanununa uygun hareket etmeden, ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Bu bakımdan dava, mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır (11.02.1959 gün, E:1958/17, K:1959/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinden).

Kamulaştırmasız el atma durumunda idare mülkiyet hakkını hukuka aykırı bir şekilde ihlal etmektedir. İşbu sebeple bu ihlale karşı aşağıdaki davalar açılabilir.

• Müdahalenin men’i davası
• Taşınmaz bedelinin tahsili talepli tazminat davası
• Ecrimisil davası

Kamulaştırmasız el atma halinde açılacak davayı gayrimenkulüne haksız olarak el atılmış olan tapu sahibi açabilir. Eğer malik vefat etmişse bu davayı mirasçılar da açabilir.

İdarenin hukuk dışı eyleminden kaynaklanan fiili el atmaların, özel kişilerin haksız fiil teşkil eden eylemlerinden hiçbir farkının bulunmadığı, bu nedenle bu tip eylemlerden doğan zararların da özel kişilerin haksız fiilinden doğan zararlarda olduğu gibi adli yargıda dava konusu edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bu davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Kamulaştırmasız el atma davalarında zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu davanın her zaman açılması mümkündür.

Kamulaştırmasız el atma işlemleri sebebiyle açılacak olan davalar kendine özgü detayları olan ve uzmanlık gerektiren konulardır. Hak kaybı yaşanmaması ve hakkın etkin kullanımının sağlanması için hukuki yardım alınması faydalı olacaktır.  Detaylı bilgi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.