Kıdem tazminatı nedir? Kıdem tazminatına hak kazanma koşulları nelerdir?

Kıdem tazminatı, kanunda belirtilmiş bazı hallerde ortaya çıkan iş sözleşmesi sona ermiş olan işçiye, en az bir sene bir iş yerinde ya da bir işveren nezdinde çalışmış olması kaydıyla hizmet süresine ve aldığı ücrete göre değişen miktarlarda işveren tarafından ödenmesi gereken bir miktar para olarak tanımlanmaktadır.

İş sözleşmesi sona eren işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için bazı koşullar gerekmektedir, bu koşullar 1475 Sayılı Mülga İş Kanunu’nun 14. Maddesinde sayılmıştır. Bu koşullar:

– İşçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından İş Kanunu madde 25/II (işçinin iyiniyet ve ahlak kurallarına aykırı davranışları) dışında bir nedenle feshedilmiş olması gerekmektedir.

– İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi halinde işçi, kıdem tazminatına hak kazanabilir. İşçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshi 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesinde düzenlenmiş olup bu madde dışındaki sebeplere dayanılarak iş sözleşmesinin feshi haklı sebep oluşturmamaktadır.

– İş sözleşmesi, işçi ya da işveren tarafından muvazzaf askerlik sebebiyle feshedilmişse işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir.

– İş sözleşmesinin emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almak amacıyla işçi tarafından feshedilmesi halinde, işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir. İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için işçinin Kuruma yaptığı başvuru belgesini istifa dilekçesi ile işverene ibraz etmesi gerekmektedir.

– Kadın işçi, evlenme tarihinden başlayarak bir yıl içinde iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatına hak kazanabilir.

– İşçinin ölümü halinde eğer şartları varsa kıdem tazminatı işçinin mirasçılarına ödenebilir.

İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için iş sözleşmesinin yukarıda belirtilen hallerden biri ile sona ermesi ve iş sözleşmesinin en az bir yıl sürmüş olması gerekmektedir. Bir yıldan az çalışmış olan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Kıdem tazminatı, işçinin son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Yani kıdem tazminatı hesabında işçinin temel ücretine devamlılık arz eden prim, ikramiye, servis imkanı, yemek yardımı, yakacak yardımı gibi ödemeler de eklenerek hesaplama yapılır.

25.10.2017 öncesinde sona eren iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi 10 yıl olup bu tarihten sonra sone eren iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi 5 yıldır.